پس از بررسی اولیه چشمها، گوشها و دهان، دامپزشک معاینهای کامل انجام میدهد تا از سلامت تمام اندامهای حیاتی مطمئن شود. این معاینات به تشخیص زودهنگام بسیاری از بیماریها کمک میکنند؛ بیماریهایی که ممکن است در مراحل اولیه هیچ علامت ظاهری نداشته باشند.
معاینه قلب و ریه
دامپزشک با استفاده از گوشی پزشکی، صدای قلب و ریههای حیوان را گوش میدهد.
در این مرحله موارد زیر بررسی میشود:
- تعداد ضربان قلب
- ریتم طبیعی قلب
- وجود سوفل قلبی (Heart Murmur)
- کیفیت تنفس
- صداهای غیرطبیعی ریه که میتوانند نشانه عفونت یا بیماریهای تنفسی باشند
تشخیص زودهنگام برخی بیماریهای مادرزادی قلب، بهویژه در برخی نژادهای سگ، میتواند نقش مهمی در افزایش کیفیت و طول عمر حیوان داشته باشد.
معاینه شکم
دامپزشک با لمس آرام شکم، وضعیت اندامهای داخلی را بررسی میکند.
در این معاینه مواردی مانند:
- بزرگی کبد یا طحال
- درد شکمی
- وجود فتق
- انسدادهای احتمالی
- تجمع مایعات
- وضعیت مثانه
ارزیابی میشوند. گاهی اوقات تولهها به دلیل بلعیدن اجسام خارجی یا ابتلا به انگلهای شدید دچار مشکلات گوارشی میشوند که در همین معاینه اولیه قابل تشخیص هستند.
بررسی پوست و مو
پوست بزرگترین اندام بدن حیوان است و اطلاعات زیادی درباره وضعیت سلامت او در اختیار دامپزشک قرار میدهد.
در این بخش، موارد زیر بررسی میشوند:
- کیفیت پوشش مو
- وجود ریزش غیرطبیعی
- شوره
- خشکی پوست
- زخمها
- قارچهای پوستی
- آلرژی
- وجود کک، کنه یا شپش
بسیاری از انگلهای خارجی علاوه بر ایجاد خارش، میتوانند بیماریهای مهمی را نیز منتقل کنند؛ بنابراین تشخیص و درمان زودهنگام آنها اهمیت زیادی دارد.
بررسی مفاصل و نحوه راه رفتن
دامپزشک نحوه ایستادن، راه رفتن و حرکت حیوان را مشاهده میکند. همچنین مفاصل و استخوانها را از نظر:
- ناهنجاریهای مادرزادی
- شکستگیهای قدیمی
- درد
- دررفتگی
- مشکلات رشد استخوان
معاینه میکند. این موضوع بهویژه در نژادهای بزرگ سگ اهمیت زیادی دارد؛ زیرا برخی بیماریهای اسکلتی در صورت تشخیص زودهنگام، بهتر قابل کنترل هستند.
بررسی وضعیت آب بدن
کمآبی بدن در توله سگها و بچهگربهها میتواند خیلی سریع خطرناک شود.
دامپزشک با بررسی کشسانی پوست، رطوبت لثهها و سایر علائم، وضعیت هیدراتاسیون بدن را ارزیابی میکند.
واکسیناسیون؛ مهمترین بخش اولین ویزیت
یکی از اصلیترین اهداف اولین مراجعه، طراحی یک برنامه واکسیناسیون متناسب با سن، شرایط زندگی و وضعیت سلامت حیوان است.
واکسنها از حیوان در برابر بیماریهای بسیار خطرناک و گاهی کشنده محافظت میکنند.
واکسنهای ضروری در توله سگها
برنامه واکسیناسیون معمولاً از حدود ۶ تا ۸ هفتگی آغاز میشود و بسته به شرایط، در فواصل منظم تکرار میشود. این واکسنها معمولاً علیه بیماریهایی مانند:
- دیستمپر
- پارووویروس
- آدنوویروس
- پاراآنفلوآنزا
- هاری (طبق قوانین و شرایط منطقه)
انجام میشوند.
واکسنهای ضروری در بچهگربهها
در گربهها نیز واکسیناسیون معمولاً از ۶ تا ۸ هفتگی آغاز میشود. واکسنهای اصلی شامل محافظت در برابر:
- پنلوکوپنی
- هرپس ویروس گربه
- کلسی ویروس
- هاری (در صورت نیاز)
هستند.
دامپزشک بر اساس سبک زندگی حیوان (داخل منزل یا خارج از منزل)، احتمال تماس با سایر حیوانات و شرایط منطقه، درباره واکسنهای تکمیلی نیز تصمیمگیری میکند.
چرا برنامه ضدانگل از همان ابتدا اهمیت دارد؟
تقریباً بیشتر توله سگها و بچهگربهها در هفتههای ابتدایی زندگی، به درجات مختلف با انگلهای داخلی یا خارجی درگیر هستند. حتی اگر حیوان کاملاً سالم به نظر برسد، ممکن است ناقل انگل باشد.
به همین دلیل دامپزشک معمولاً در اولین ویزیت:
- برنامه ضدانگل داخلی را آغاز میکند.
- در صورت نیاز درمان کک و کنه را توصیه میکند.
- زمان تکرار داروها را مشخص میکند.
رعایت این برنامه نهتنها برای سلامت حیوان، بلکه برای کاهش خطر انتقال برخی انگلها به انسان نیز اهمیت دارد.
آیا در اولین مراجعه آزمایش هم لازم است؟
همه حیوانات به آزمایش نیاز ندارند؛ اما در برخی شرایط دامپزشک ممکن است انجام آزمایش را توصیه کند.
از جمله:
- آزمایش مدفوع برای تشخیص انگلها
- آزمایش خون در صورت وجود علائم بیماری
- تست بیماریهای ویروسی خاص
- آزمایش ادرار در موارد مشکوک
انجام این آزمایشها به تشخیص دقیقتر مشکلات پنهان کمک میکند.
درباره تغذیه چه سؤالاتی از دامپزشک بپرسیم؟
تغذیه صحیح، پایه سلامت حیوان در سالهای آینده است. متأسفانه بسیاری از مشکلات رشد، اضافهوزن یا کمبودهای تغذیهای، نتیجه انتخاب رژیم غذایی نامناسب هستند.
در اولین مراجعه حتماً درباره این موضوعات سؤال کنید:
- بهترین غذای متناسب با سن حیوان چیست؟
- چند وعده غذا در روز مناسب است؟
- چه خوراکیهایی ممنوع هستند؟
- آیا مکمل غذایی لازم است؟
- میزان آب موردنیاز حیوان چقدر است؟
اگر قصد استفاده از غذای خانگی را دارید، حتماً پیش از تغییر رژیم غذایی با دامپزشک مشورت کنید؛ زیرا نیازهای تغذیهای تولهها با حیوانات بالغ متفاوت است و تهیه یک رژیم متعادل بدون راهنمایی تخصصی دشوار است.
رفتارشناسی؛ فرصتی طلایی برای پیشگیری از مشکلات آینده
اولین ماههای زندگی، مهمترین دوره برای آموزش و اجتماعیسازی حیوان است. در این مرحله دامپزشک درباره موضوعاتی مانند:
- آموزش دستشویی
- گاز گرفتن تولهها
- خراشیدن وسایل توسط گربه
- اضطراب جدایی
- عادت دادن حیوان به باکس حمل
- آشنایی با افراد و حیوانات دیگر
- کاهش ترس از مراجعه به دامپزشکی
راهنماییهای کاربردی ارائه میدهد. بسیاری از مشکلات رفتاری که در بزرگسالی مشاهده میشوند، اگر در همین دوران مدیریت شوند، بهراحتی قابل پیشگیری هستند.
دکتر کامیار کلهری
دامپزشک کلینیک آدورینا
دیدگاه خود را بنویسید