کک‌ها، کنه‌ها و شپش‌ها از شایع‌ترین انگل‌های خارجی هستند که در فصل بهار و تابستان، فعالیت بیشتری پیدا می‌کنند. این موجودات کوچک شاید در نگاه اول بی‌اهمیت به نظر برسند، اما می‌توانند باعث خارش شدید، بیماری‌های پوستی، کم‌خونی، انتقال عفونت‌ها و حتی برخی بیماری‌های خطرناک شوند.
نکته‌ی مهم این‌جاست که آلودگی انگلی فقط حیوان را درگیر نمی‌کند؛ در بسیاری از موارد، محیط زندگی و حتی اعضای خانواده نیز تحت تاثیر قرار می‌گیرند.
اگر می‌خواهید تابستانی آرام و بدون دردسر برای حیوان خانگی خود رقم بزنید، آشنایی با راه‌های پیشگیری از انگل‌های خارجی ضروری‌ست.

انگل‌های خارجی دقیقا چه هستند؟
انگل‌های خارجی موجوداتی هستند که روی پوست یا لا‌به‌لای موهای حیوان زندگی می‌کنند و از خون یا ترشحات بدن او تغذیه می‌کنند. مهم‌ترین انگل‌های خارجی در سگ‌ها و گربه‌ها عبارتند از:

  • کک
  • کنه
  • شپش
  • و برخی از مایت‌ها

با افزایش دمای هوا، سرعت رشد و تکثیر این انگل‌ها نیز بیشتر می‌شود و احتمال آلودگی حیوانات خانگی افزایش پیدا می‌کند.

کک؛ مهمان ناخوانده و بسیار مزاحم
کک‌ها حشرات بسیار کوچکی هستند که باسرعت زیاد حرکت می‌کنند و از خون حیوان تغذیه می‌کنند. آلودگی به کک معمولا با علائم زیر همراه است:

  • خارش شدید
  • گاز گرفتن یا لیسیدن مداوم پوست
  • قرمزی پوست
  • ریزش مو
  • ایجاد زخم‌های پوستی

در موارد شدید، به‌خصوص در حیوانات جوان، کک‌ها می‌توانند باعث کم‌خونی شوند.
نکته‌ی مهم این‌جاست که تنها بخش کوچکی از جکعیت کک روی بدن حیوان قرار دارد و بخش عمده‌ آن در محیط زندگی، فرش‌ها، مبلمان و محل خواب حیوان پنهان می‌شود.

کنه؛ انگلی کوچک با خطراتی بزرگ
کنه‌ها از مهم‌ترین انگل‌های خارجی محسوب می‌شوند. برخلاف کک‌ که دائما روی بدن حیوان حرکت می‌کند، کنه معمولا به پوست می‌چسبد و از خون تغذیه می‌کند.
محل‌های رایج اتصال کنه:

  • گردن
  • زیربغل
  • اطراف گوش‌ها
  • بین انگشتان
  • اطراف دم

خطر اصلی کنه فقط خون‌خواری نیست؛ برخی کنه‌ها می‌توانند ناقل بیماری باشند و به همین دلیل، تشخیص و پیشگیری از آن‌ها اهمیت زیادی دارد.

شپش؛ مشکلی کمتر دیده شده اما مهم
شپش‌ها نسبت به کک و کنه، کمتر شایع هستند اما هم‌چنان می‌توانند مشکلات آزاردهنده‌ای ایجاد کنند. علائم آلودگی از شپش شامل:

  • خارش شدید
  • کدر شدن موها
  • بی‌قراری حیوان
  • التهاب پوست

می‌باشد. در حیوانات ضعیف یا دارای سیستم ایمنی پایین، این آلودگی می‌تواند شدیدتر شود.

چگونه حیوانات خانگی به این انگل‌ها آلوده می‌شوند؟
بسیاری ز صاحبان حیوانات تصور می‌کنند چون حیوان آن‌ها در محیط خانه زندگی می‌کند، در معرض انگل‌های خارجی نیست. اما واقعیت این است که آلودگی می‌تواند از راه‌های مختلفی رخ دهد:

  • تماس با حیوانات دیگر
  • حضور در پارک‌ها یا فضاهای سبز
  • محیط‌های عمومی
  • حمل شدن تخم انگل‌ها توسط کفش یا لباس افراد
  • تماس با محیط‌های آلوده

حتی حیوانات خانگی کاملا آپارتمانی نیز ممکن است دچار آلودگی شوند.

۷ راهکار موثر برای پیشگیری از کک، کنه و شپش
۱. استفاده‌ی منظم از داروهای ضدانگل خارجی
مهم‌ترین و موثرترین روش پیشگیری، استفاده‌ی منظم از محصولات ضدانگل توصیه شده توسط دامپزشک است. این محصولات ممکن است به شکل:

  • قطره‌های موضعی
  • قرص‌های خوراکی
  • اسپری
  • قلاده‌های ضدانگل

استفاده شوند. استفاده‌ی خودسرانه از محصولات نامعتبر یا نامناسب می‌تواند خطرناک باشد.

۲. بررسی مرتب پوست و موی حیوان
پس از هر پیاده‌روی یا گردش، به‌ویژه در فصل گرما، پوست و موی حیوان خود را بررسی کنید. به نقاط زیر توجه ویژه داشته باشید:

  • پشت گوش‌ها
  • گردن
  • زیربغل
  • کشاله‌ی ران
  • بین انگشتان

تشخیص زودهنگام می‌تواند از گسترش آلودگی جلوگیری کند.

۳. نظافت منظم محل زندگی حیوان
بسیاری از مراحل زندگی کک‌ها در محیط انجام می‌شود. به همین دلیل لازم است:

  • محل خواب حیوان مرتب شسته شود.
  • فرش و مبلمان جاروبرقی کشیده شود.
  • پتوها و تشک حیوان به صورت منظم شسته شوند.

نظافت محیط نقش مهمی در کنترل آلودگی دارد.

٤. کوتاه و مرتب نگه داشتن موها
در حیوانات پرمو، تشخیص انگل‌ها دشوارتر است.رسیدگی منظم به پوشش بدن حیوان کمک می‌کند که:

  • مشکلات پوستی زودتر دیده شوند.
  • معاینه‌ی بدن راحت‌تر انجام شود.
  • احتمال تکثیر انگی‌ها کاهش پیدا کند.

۵. محدود کردن تماس با حیوانات مشکوک
اگر حیوانی علائم واضح بیماری پوستی را دارد، بهتر است از تماس مستقیم حیوان خانگی خود با او جلوگیری کنید.
بسیاری از انگل‌ها از طریق تماس مستقیم منتقل می‌شوند.

۶.چکاپ‌های دوره‌ای را جدی بگیرید
گاهی صاحب پت متوجه مراحل اولیه‌ی آلودگی نمی‌شود. معاینات دوره‌ای دامپزشکی می‌تواند مشکلات را پیش‌تر از گسترش شناسایی کند.
در کلینیک آدورینا در سنندج، با شروع فصل گرما، معمولا مراجعات مربوط به انگل‌های خارجی افزایش پیدا می‌کند؛ موضوعی که اهمیت معاینات پیشگیرانه را دوچندان می‌کند.

۷. به خارش‌های غیرعادی بی‌توجه نباشید
اگر حیوان شما:

  • بیش‌ازحد خود را میخاراند
  • مرتب بدنش را گاز می‌گیرد
  • دچار ریزش مو شده است
  • پوستش قرمز یا ملتهب شده

بهتر است علت آن بررسی شود. تشخیص زودهنگام معمولا درمان را بسیار ساده‌تر می‌کند.

صاحبان حیوانات خانگی در سنندج بیشتر مراقب باشند
با گرم‌تر شدن هوا در سنندج، فعالیت انگل‌های خارجی نیز افزایش پیدا می‌کند. حیواناتی که به پارک‌ها، باغ‌ها، حاشیه‌ی شهر یا فضاهای سبز رفت‌و‌آمد دارند، بیشتر در معرض انگل‌های خارجی قرار می‌گیرند.
به همین دلیل توصیه می‌شود صاحبان پت در سنندج، برنامه‌ی پیشگیری از انگل‌های خارجی را پیش از اوج گرمای تابستان آغاز کنند و فقط منتظر ظاهر شدن علائم نباشند.
پیشگیری همیشه آسان‌تر و کم‌هزینه‌تر از درمان آلودگی گسترده است.

جمع‌بندی
فصل گرما علاوه بر روزهای طولانی و فرصت‌های بیشتر برای گردش و بازی، زمان افزایش فعالیت بسیاری از انگل‌های خارجی نیز هست. کک‌ها، کنه‌ها و شپش‌ها می‌توانند سلامت حیوان خانگی شما را تهدید کنند و در صورت بی‌توجهی، مشکلات جدی‌تری بوجود آورند.
خوشبختانه با چند اقدام ساده مانند استفاده‌ی منظم از محصولات ضدانگل، بررسی دوره‌ای پوست و مو، رعایت بهداشت محیط و مراجعه‌ی منظم به دامپزشک، می‌توان تا حد زیادی از شیوع آلودگی جلوگیری کرد.
اگر در سنندج از یک سگ یا گربه مراقبت می‌کنید، اکنون بهترین زمان برای شروع برنامه‌ی پیشگیری از انگل‌های خارجی است. مراقبت امروز، از مشکلات فردا جلوگیری می‌کند.

دکتر کامیار کلهری
دامپزشک کلینیک آدورینا