عفونت گوش در سگها (Otitis Externa): بررسی جامع با تأکید بر تفاوتهای نژادی
عفونت گوش خارجی (Otitis externa) یکی از شایعترین بیماریهای گوش در سگها محسوب میشود و بخش قابل توجهی از مراجعات دامپزشکی را به خود اختصاص میدهد. این بیماری میتواند بهصورت حاد یا مزمن بروز کند و در صورت عدم تشخیص و درمان بهموقع، به عفونت گوش میانی و داخلی منجر شود که پیامدهای جدیتری برای سلامت حیوان به همراه دارد. ساختار آناتومیک گوش، شرایط محیطی، بیماریهای زمینهای و بهویژه نژاد سگ نقش تعیینکنندهای در بروز این بیماری دارند.
آناتومی گوش سگ و اهمیت آن در بروز عفونت
مجرای گوش سگ به شکل حرف L انگلیسی است که تهویهی مناسب را دشوار میکند. این ویژگی آناتومیک باعث تجمع رطوبت، جرم گوش و میکروارگانیسمها میشود. هر عاملی که تهویهی گوش را بیشتر مختل کند—مانند گوشهای آویزان یا پرمو—ریسک ابتلا به عفونت گوش را افزایش میدهد.
عوامل ایجادکننده عفونت گوش
عفونت گوش در سگها معمولاً چندعاملی است و میتواند شامل موارد زیر باشد:
•رشد بیش از حد باکتریها (مانند Staphylococcus spp.)
•رشد قارچها و مخمرها بهویژه Malassezia pachydermatis
•آلرژیهای غذایی یا محیطی
•انگلها (مانند Otodectes cynotis)
•اجسام خارجی (خار، دانه گیاهان)
•اختلالات هورمونی (کمکاری تیروئید)
•رطوبت مزمن گوش، بهخصوص پس از شنا یا شستوشو
علائم بالینی شایع
علائم عفونت گوش بسته به شدت و عامل ایجادکننده متفاوت است، اما شایعترین نشانهها عبارتاند از:
•تکان دادن مکرر سر
•خاراندن گوش
•بوی نامطبوع گوش
•ترشحات قهوهای، زرد یا چرکی
•قرمزی و التهاب مجرای گوش
•درد هنگام لمس گوش
•در موارد پیشرفته، کج شدن سر یا اختلال تعادل
نقش نژاد در بروز عفونت گوش
نژادهای گوشآویزان
نژادهایی مانند:
•کوکر اسپانیل
•بست هاند
•گلدن رتریور
•لابرادور رتریور
به دلیل گوشهای آویزان، تهویهی ضعیفتری در مجرای گوش دارند. این شرایط محیطی مرطوب و گرم، بستر مناسبی برای رشد باکتریها و قارچها فراهم میکند. در این نژادها، عفونت گوش معمولاً مزمن و عودکننده است و نیاز به مراقبتهای منظم دارد.
نژادهای پرمو در ناحیه گوش
برخی نژادها دارای موهای متراکم در داخل یا اطراف مجرای گوش هستند، از جمله:
•پودل
•شیتزو
•مالتیز
•هاوانیز
موهای متراکم مانع خروج جرم و ترشحات میشوند و احتمال التهاب مزمن را افزایش میدهند. در این نژادها، اصلاح دورهای موهای گوش و معاینات منظم دامپزشکی اهمیت ویژهای دارد.
نژادهای مستعد آلرژی
نژادهایی مانند:
•بولداگ فرانسوی
•بولداگ انگلیسی
•وست هایلند وایت تریر
•بوکسر
اغلب دچار آلرژیهای پوستی و غذایی هستند که یکی از شایعترین دلایل زمینهای عفونت گوش محسوب میشود. در این سگها، درمان عفونت گوش بدون کنترل آلرژی معمولاً موقتی و ناکارآمد است.
نژادهای گوشراست
نژادهایی مانند:
•ژرمن شپرد
•دوبرمن
•هاسکی سیبری
به دلیل تهویهی بهتر گوش، کمتر دچار عفونت میشوند؛ اما در صورت بروز، معمولاً عامل زمینهای مانند آلرژی، انگل یا بیماری سیستمیک مطرح است و باید با دقت بررسی شود.
روشهای تشخیص
تشخیص عفونت گوش تنها بر اساس ظاهر ترشحات کافی نیست و شامل موارد زیر است:
•معاینهی دقیق با اتوسکوپ
•بررسی میکروسکوپی ترشحات گوش
•کشت میکروبی در موارد مزمن یا مقاوم به درمان
•بررسی بیماریهای زمینهای مانند آلرژی یا اختلالات هورمونی
اصول درمان
درمان عفونت گوش باید هدفمند و بر اساس علت اصلی باشد و معمولاً شامل:
•پاکسازی اصولی گوش
•استفاده از قطرههای موضعی ضدباکتری، ضدقارچ یا ضدالتهاب
•درمان بیماریهای زمینهای
•پرهیز از مصرف خودسرانه داروهای انسانی
در موارد مزمن، درمان طولانیمدت و پیگیری منظم ضروری است.
پیشگیری
پیشگیری نقش کلیدی در کاهش عود عفونت گوش دارد و شامل:
•معاینهی دورهای گوشها
•خشک کردن کامل گوش پس از حمام یا شنا
•استفاده از محلولهای شویندهی مناسب با نظر دامپزشک
•کنترل آلرژیها و رژیم غذایی
جمعبندی
عفونت گوش در سگها بیماری شایعی است که بیتوجهی به آن میتواند به مشکلات جدی و دائمی منجر شود. شناخت نقش نژاد، تشخیص دقیق و درمان علمی، کلید موفقیت در کنترل این بیماری است. مراجعهی بهموقع به دامپزشک و پیگیری درمان، نقش مهمی در حفظ سلامت و رفاه سگهای خانگی ایفا میکند.
دکتر مژده فهری-کلینیک دامپزشکی آدورینا
دیدگاه خود را بنویسید